موری، شاخه گلی، دانه شنی، به مهدی(عج) عشق می ورزد! من چه؟

 

یکی از معانی بلند و عمیق قرآنی مساله "تسبیح کل نظام آفرینش در برابر خدای متعال" است. معنای "تسبیح" منزه دانستن خداوند از هر عیب و نقص است به این معنا که هر موجودی اعم از انسان، حیوان، نبات و حتی جماد، نقص وجودی خود را که سراپایش را احاطه کرده است درک می کند و آن را به پروردگاری که غنا و کمال او همه موجودات را احاطه کرده اظهار می کند و او را از هر عیب و نقص منزه می داند.

 

نسبت انسان با حیوان، نبات و جماد در معرفت امام زمان

در فلسفه خوانده اید که وجود در مقابل ماهیت اصالت دارد و حقیقت وجود، واحد است اما دارای مراتب است. خداوند متعال واجب الوجود و وجود محض، و سایر موجودات هر کدام به حسب میزان قربشان از وجود نصیب می برند.
نکته دیگر این است که وجود چیزی جز کمال و صفات کمالی نیست. حیات، علم، قدرت، تکلم، عشق و... از صفات کمالی به شمار می روند. بنابراین هر موجود به اندازه حظ وجودی اش دارای حیات، علم، قدرت و... است.
وقتی صحبت از سریان شعور و آگاهی  موجودات می شود لازمه اش این نیست که همه از حیث دانش مساویند یا همه یک نوع علم و آگاهی دارند یا همه علم و شعورشان مانند انسانهاست و یا اینکه انسان علم آنها را می فهمد. اجمالا باید بدانیم که دلالت آیات بر این است که هیچ موجودی نیست که خداوند را تسبیح نکند گر چه ما آن تسبیح را نفهمیم.
"... وَ إِن مِّن شَیْءٍ إِلاَّ یُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَكِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ..." (1)
هیچ چیز نیست مگر اینكه در حال ستایش تسبیح او مى‏گوید ولى شما تسبیح آنها را در نمى‏ یابید...

آیات و روایات مرتبط با "تسبیح" ما را با بسیاری از مفاهیم دیگری غیر از شعور و آگاهی موجودات آشنا می کند از قبیل سجده موجودات، نطق، اختیار، ترس، رغبت و اکراه، شهادت،...(2)
امام علی علیه السلام در نهج البلاغه فرموده است: "بزرگوار است خدایی که هر آنکه در آسمانها و زمین است از روی رغبت و اکراه برای او سجده می کند و صورت خود را در برابرش به خاک می مالد و از روی تسلیم اطاعت او می کند و از ترس و خوف او را به رهبری می پذیرد.(3) همچنین از آن بزرگوار آمده است: "درختان در هر صبح و شام خداوند را سجده می کنند. (4)
تسبیح موجودات به معنای شناخت همه ذرات هستی از جایگاه خداوند متعال در عالم است. وحدانیت و ربوبیت او را می دانند و الوهیتش را می ستایند.
آیا می توان گفت همانطور که تمام نظام آفرینش خداوند را می شناسند و به تسبیح او مشغولند، اولیاء برگزیده ی خداوند را نیز می شناسند؟ آیا حتی گیاهان و جمادات، حضرت مهدی (عج) را می شناسند؟

عالَم در سیطره قدرت الهی

دانستیم با عالمی سراسر حیات و علم و آگاهی روبرو هستیم و هر موجودی به اندازه سعه وجودی خود با خالق و رب و اله اش آشناست.
علامه طباطبایی در تفسیر شریف المیزان ذیل آیات تسبیح می فرمایند: خداوند متعال به عنوان ولّی مطلق هستی همه امورات را در تحت تدبیر مستقیم خود قرار داده است ولی این ولایت و تدبیر را به هر کسی که خود اذن دهد اعطا می کند و اجازه می دهد آنها به صورت جانشین او در روی زمین کارهای خداگونه انجام دهند. به طور مثال احیاء و اماته از کارهای مختص به خداوند است: "الله یتوفی الانفس حین موتها".  ولی اذن میراندن را به یکی از ملائک خود داده است: " قل یتوفاکم ملک الموت ..." . اذن زنده کردن و حتی خلق کردن را به پیامبر خود عیسی علیه السلام داده است:" إذ تخرج الموتی بإذنی" ،"انی اخلق من الطین کهیئه الطیر...".

همه موجودات سر بر آستان ولیّ خدا

روایات بسیاری وجود دارد که حکایت از تصرف در تکوین، توسط برگزیدگان الهی می کند و البته از طرفی هم موید شناخت تمام آفریدگان از اولیاء است.
امام باقر علیه السلام می فرمایند: "در رسول خدا سه خصلت بود که در دیگری نبود ... او بر هیچ سنگی و درختی عبور نمی کرد مگر آنکه برای او سجده می نمودند."
امام علی علیه السلام فرمودند: "من با پیامبر به نواحی پایین مکه و ناحیه درختان آن می رفتم. آن حضرت از هیچ سنگ و درختی نمی گذشت مگر آنکه آن درخت و سنگ می گفت: سلام بر تو ای رسول خدا و من می شنیدم."(5)
همانطور که در روایت ذکر شد اظهار سلام به صورت صوت بوده و حضرت علی علیه السلام آن را شنیده است اما گاهی هم به صورتی است که انسانها آن را نمی شنوند بهر حال ادراک چنین چیزی چه با گوش سر باشد چه با گوش دل، اهل دل می خواهد.
                               گر تو را از غیب چشمی باز شد                          با تو ذرات جهان همراز شد
                              نطق خاک و نطق آب و نطق گل                      هست محسوس حواس اهل دل
عارف کاشانی در تفسیر شریف صافی ذیل آیه 50 سوره نحل از برخی اهل معرفت نقل کرده: امثال این آیه دلالت دارد که همه عالم در مقام شهود و عبادت اند. هر مخلوقی نیروی تفکر دارد و اعضای بدن همچون پوست، دستان،  پاها، زبانها، چشم و گوش تسبیح گو و ناطقند و روز قیامت علیه نفوسی که تسخیرشان نموده شهادت می دهند.
وی در ادامه می گوید: ما علاوه بر ایمان داشتن به این اخبار، به کشف و شهود نیز نایل آمده ایم و خود شنیده ایم که سنگها به وضوح با زبانی ناطق ذکر خداوند می گویند به گونه ای که گوشها آن صدا را می شنود. اگر چشم و دل بصیر و بینا شود و گوش جان سمیع و شنوا گردد و آینه دل از کدورات عالم خاکی صفا و صیقل یابد آن تسبیح را با تمام وجود دریافته و ادراک می نماید.

روایات مرتبط با روز عاشورا همه از گریه ملائک و ماهی های دریاها و مرغان آسمانها خبر داده که نشان از شعور و درک جایگاه امام و ولی برگزیده خدا نزد آنان دارد.
روایاتی که مربوط به خاکی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله به امّ سلمه دادند و فرمودند: این خاک را در شیشه ای نگهداری کن هر وقت دیدی خاک به خون گرائید بدان که فرزندم حسین به شهادت رسیده است. امّ سلمه می گوید: هر روز به آن خاک نظر می کردم تا یک روز دیدم که تمام خاک تبدیل به خون شده است فهمیدم که امام حسین علیه السلام را به شهادت رسانده اند.
این روایت نیز از فهم و شعور خاک سخن می گوید خاکی که امام حسین علیه السلام را می شناسد. از جایگاه او در هستی مطلع است. به او عشق می ورزد و شهادت او را ناگوار می داند.

 

از خود بپرس

از خود بپرسیم که چه اندازه امام زمان خود را می شناسیم؟ چه میزان از جایگاه بلند او در عالم مطلع ایم؟ چقدر با او انس داریم؟ آیا اگر او را ببینیم شرمنده بی تفاوتی هایمان نسبت به او نخواهیم بود؟ آیا سزاوار است که پرنده و ماهی و مورچه و یک شاخه گل، ذره خاک و ماسه ای حضرت مهدی علیه السلام را بشناسد، عاشقش باشد، منتظرش باشد و ما در اوج غفلت و بی خبری باشیم و پُز روشنفکری به خود گیریم که این حرفها به درد این زمان نمی خورد؟!!!
این روزها از بزرگان می شنویم در زمانی به سر می بریم که جهان آبستن واقعه ظهور است و آن را ظهور صغری نامیده اند. بسیاری روایات مربوط به نشانه های ظهور از صادق ترین انسانهای روی زمین به وقوع پیوسته. اما آیا به راستی ما آماده ایم؟

 

پی نوشت:
1- 44 اسراء.
2- 74 بقره -11 فصلت – 41 نور – 21 حشر و...
3- خطبه 227 نهج البلاغه.
4- خطبه 133همان.
5- خطبه 185 همان.

«ظهور»، آغاز تاریخ بشریّت

برخی تصور می کنند ظهور با قیامت هم زمان است، بدین معنا که وقتی امام زمان (عج) ظهور کردند، بلافاصله قیامت برپا میشود. اما آنچه مسلم و قطعی است این است که ظهور امام زمان (عج) و برپایی حکومت عدل الهی، هدف اصلی خلقت آفرینش است، و خلقت جهان از ابتدا تا کنون، مقدمه ا‎‎ی برای رسیدن به این هدف است. هدف نهایى آفرینش، رسیدن به عبودیت و كمال و نزدیكى هرچه بیشتر انسان به منبع تمام كمالات یعنى خداوند متعال است. براى نیل به این آرمان بزرگ باید مقدمات و وسایل آن فراهم گردد. حكومت جهانى امام عصر عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف در پى فراهم آوردن مقدمات تقرب به سوى خداوند و برداشتن موانع از این مسیر است، آن‌چنان كه با تحقق حكومت عدل جهانى، اسباب رسیدن به كمال و عبودیت و قرب الى اللّه فراهم مى‌شود و راه براى رسیدن به هدف خلقت هموار مى‌گردد.

 

ظهور، آغاز تاریخ‌

مقام معظّم رهبرى حضرت آیه‏الله خامنه‏‌اى مدّ ظله العالی در این رابطه فرمودند:
‌"من، بارها این‌را گفته‌ام. بعضی ‌خیال‌ می‌کنند، حضرت‌ که ‌آمدند، آخر دنیا است! نه، تازه‌شروع ‌دنیا و شروع ‌تاریخ ‌بشریّت، آن ‌وقت ‌است! این‌ مدّتی ‌که‌ از عمر بشریّت‌ گذشته، چند هزار سالی‌ است ‌که ‌بشر در این ‌سنگلاخ ‌ها و در این ‌بیابان‌ ها و کویرهای‌ وحشت‌ناک، همین‌طور سینه‌خیز و با زحمت ‌رفته ‌تا خودش ‌را به ‌جادهِ‌ اتوبانِ وسیعِ عریضِ آسفالته ‌برساند و از آن‌جا زندگی ‌تاریخی‌ خود را تازه ‌شروع ‌کند.
 آن‌ جاده ‌را حضرت‌ افتتاح‌ می‌کنند. حرکت‌ تاریخی‌ انسان، آن‌وقت‌ است. آن‌وقت ‌است‌ که ‌استعدادهای ‌انسان ‌ظهور خواهد کرد. هنوز این‌ دانشی ‌که ‌بشر تا امروز پیدا کرده، در مقابل‌ استعدادهایی‌ که ‌خدا در وجود بشر گذاشته، صفر است.

 

نیروی کشف نشده انسان

من، شاید یک‌ وقتی‌ گفته‌باشم ‌و شما شنیده‌باشید. دانشمندانی ‌که ‌در این‌رشته‌های ‌علمی ‌متخصّص‌اند و با همین‌ واقعیت‌های ‌واقعی ‌و علمی ‌سر و کار دارند، این ‌نظریه‌ را داده‌اند و این ‌واقعیّت ‌را کشف‌ کرده‌اند که‌در وجود انسان، [توان‌هایی‌ است ‌که‌ هنوز استفاده ‌نشده‌ است.] اگر بشر بتواند پنجاه‌ درصد از استعداد تمرکز را مورد استفاده‌ قرار دهد، تمام‌ این ‌وسائل ‌ارتباطی ‌که‌ در دنیا هست، بیکاره‌ و بیهوده‌می‌شود! شما، الان، مثلاً با ماهواره ‌یا با تلفن، از این ‌طرف‌ دنیا با آن‌ طرف ‌دنیا تماس‌ می‌گیرید و با یکی‌ حرف‌ می‌زنید، امّا اگر آن‌ پنجاه ‌درصد از نیروی ‌تمرکزی‌ که ‌در شما است، به‌کار بیفتد، می‌توانید با آن‌ طرف ‌دنیا، بدون‌ این‌ ارتباطات، تماس‌ بگیرید و با هر کسی ‌که ‌می‌خواهید، در آن ‌سوی ‌کرهِ‌زمین ‌حرف ‌بزنید، فکرتان ‌را بگویید، فکر او را تحویل ‌بگیرید!

 این، نیروی ‌انسان‌ است! ما، این‌ نیروها را کشف ‌نکرده‌ایم! از این‌قبیل ‌نیروها در وجود بشر زیاد است (وفیک‌انطوی‌العالم‌الاکبر). این ‌عالَم‌ اکبر، آن‌ روز باید بروز پیدا کند، و  روز ظهورش، آن‌ وقت ‌است، و اِلاّ اگر حضرت ‌آمدند و دنیا پُر از عدل ‌و داد شد، ولی ‌آن ‌هنگام، آخر عمر بشر باشد و منتظر صور اسرافیل ‌باشیم، این ‌که ‌کار نشد! بشر، چند هزار سال ‌با این ‌زحمت ‌زندگی‌ کند، بعد حضرت ‌بیایند و دنیا را پُر از عدل ‌و داد کنند و بعد هم ‌دنیا تمام‌شود!
وقتِ ‌ظهورِ حضرت، دنیا، تازه ‌شروع‌ می‌شود! با آمدن ‌حضرت، اوّلِ زندگی‌ بشر، اوّل ‌تاریخ‌ انسان ‌و اوّل ‌رشد و تعالی‌ جوامع ‌بشری ‌به‌ صورت ‌کلان‌- نه ‌به‌ صورت ‌تک‌تک‌ که‌ حالا داریم‌- تازه ‌شروع ‌خواهد شد.
‌خوب، ببینید، این ‌آینده‌ و چشم‌انداز زندگی‌ جامعهِ‌اسلامی ‌و به ‌طور مشخّص، جامعهِ‌شیعی‌است..."  (فصلنامه علمی تخصصی انتظار: 8 و 9)

 

هدف نهایی آفرینش، پرستش خداوند

همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند: ظهور امام زمان عج و برپایی حکومت عدل جهانی ابتدای راه هموار برای رسیدن به هدف خلقت است هم چنانکه  خداوند فرمود: وَ مٰا خَلَقْتُ اَلْجِنَّ وَ اَلْإِنْسَ إِلاّٰ لِیَعْبُدُونِ. (ذاریات /56) پس هدف نهایى آفرینش همان پرستش خداى متعال است.

 

حکومت موعود، تحقق هدف نهایی خلقت

هر چند امروزه اکثر حكومت‌ها، اهداف دنیوى و مادى؛ از جمله آزادى، امنیت، رفاه، بهداشت، آموزش، ارضاى خواسته‌هاى مردم و هر هدفى را كه به نوعى به آسایش زندگى دنیوى آنها برگردد؛ دنبال مى‌كنند. و حكومتى از نظر مردم ایده‌آل است كه بتواند امنیت داخلى و خارجى و خواسته‌هاى اكثریت را برآورده سازد.  اما در حكومتى كه مورد نظر انبیای الهی بوده است و همچنین دولتى كه رسول گرامى اسلام صلّى اللّه علیه و اله و سلّم آن را بنیان نهاد، هدفى فراتر از این اهداف مورد توجه است و همه این اهداف، به شکل متوسط و میانى براى رسیدن به آن هدف غایى لحاظ مى‌شوند. آن هدف غایى، همان هدف خلقت انسان است.

 

حکومت عدل الهی، تحقق وعده الهی

خداوند متعال مى‌فرماید: وَعَدَ اَللّٰهُ اَلَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی اَلْأَرْضِ كَمَا اِسْتَخْلَفَ اَلَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ اَلَّذِی اِرْتَضىٰ لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنِی لاٰ یُشْرِكُونَ بِی شَیْئاً؛ (نور/55)
(خداوند به كسانى از شما كه ایمان آورده و كارهاى شایسته كرده‌اند وعده داده است كه حتما آنها را در این سرزمین جانشین خود قرار دهد، همان‌گونه كه كسانى را كه پیش از آنان بودند جانشین خود قرار داد و آن دینى را كه برایشان پسندیده است به سودشان مستقر كند و بیمشان را به ایمنى مبدل گرداند تا مرا عبادت كنند و چیزى را با من شریك نگردانند.)

منظور از لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی اَلْأَرْضِ، خلیفه الهى و یا جانشین و وارث گذشتگان است، یعنى مومنانى كه به وظایفشان عمل مى‌كنند، در زمین تمكن مى‌یابند، قدرت را به دست مى‌گیرند و وارث زمین مى‌شوند، بر گردن‌كشان و همه كسانى كه مانع امنیت و عدالت مى‌شوند، تسلط پیدا مى‌كنند و خداوند توسط آنان همه ناامنى‌ها را به امن تبدیل مى‌فرماید. وقتى این اهداف یعنى رسیدن به قدرت و تسلط بر جهانیان و برقرارى امنیت و مبارزه با ظلم و فساد تحقق پیدا كرد، هدف نهایى محقق مى‌شود.

 

سخن آخر

بنابراین، طبق آموزه‌هاى قرآن و دین مبین اسلام، هدف نهایى از زندگى اجتماعى تحقق هدف نهایى خلقت است تا آن‌جا كه انسان‌ها خودشان را فقط بنده خدا ببینند و خدا را مالك همه چیز و داراى همه فضیلت‌ها و ارزش‌ها بدانند. وانگهى تشكیل حكومت و تعقیب اهداف دیگر مثل عدالت و رفاه و امنیت و سركوبى دشمنان و. . . همگى مقدمه و وسیله‌اى براى رسیدن به آن هدف اصلى به‌شمار مى‌روند. حال اگر تصور شود این حکومت مدت "کوتاهی" دوام دارد و قیامت برپا می شود، کاملا اشتباه است.
اجراى اهداف حكومت مهدوى به صورت تام و كامل جز در سایه رهبرى امام معصوم میسر نیست، ولى این امر نباید دولتِ زمینه‌سازِ ظهور را از تلاش و حركت در نزدیك شدن به آن اهداف، و گام برداشتن در آن مسیر، باز دارد.

انتظار مقدس در نهاد مقدس (١)

 

در توصیف یاوران حضرت مهدی علیه السلام آمده است که «آنها در اطاعت از امام خویش می کوشند.»[1] می توان اطاعت را در ابعاد مختلفی بررسی کرد. بُعد عبادی، بُعد اجتماعی، بُعد سیاسی و... . اطاعت در هر بُعدی، به این معناست که انسان در هر مرحله از زندگی خویش آن وظیفه ای که به عهده دارد را به خوبی انجام دهد. انجام درست وظیفه اگر در آن قصد قربت و تقرب به خداوند متعال باشد، عین عبادت تلقی می گردد.
فرزند وظیفه دارد وظایف فرزندی را در قبال والدین خود انجام دهد. همچنین است، وظیفۀ والدین در قبال فرزندان. رئیس اداره باید به عدالت، میان کارمندان رفتار کند، کارمندان باید در کار خود کم فروشی نکنند. آشپز غذای سالم به مشتری تحویل دهد. معلم دلسوزانه در جهت رشد شاگرد تلاش کند و ... .

اطاعت خداوند؛ راهی پیچیده و مبهم نیست. هر یک از ما، در هر موقعیت و جایگاهی که هستیم اگر به وظیفۀ خود درست عمل کنیم؛ اگر شاگردیم، اگر استادیم، اگر دکتر یا مهندس هستیم کار خود را به خوبی انجام دهیم، خداوند را اطاعت کرده ایم.

 

جوان در معرکه آخرالزمان

در زمان غیبت مولایمان حضرت مهدی علیه السلام، دینداری سخت می شود. در حدیث داریم که می فرمایند، دینداری در آخرالزمان مثل گرفتن آتش در کف دست است.[2] بنابراین یک منتظر در انجام وظیفۀ خود، که «حفظ ایمان» است می کوشد.

زمانی که احادیث مرتبط با یاران امام زمان علیه السلام را بررسی کنیم پی می بریم که بیشتر یاران ایشان جوان هستند.  حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «یاران قائم جوان هستند. میان آنها پیرمرد یافت نمی شود، مگر به مانند نمک در طعام، که کمتر از هر ماده در طعام نمک آن است.»[3] جوانان سر پرشور و دلی پاک و با ایمان دارند. امروزه با رشد صنعت ارتباطات و اطلاعات و رسانه های جمعی از جمله ماهواره؛ دینداری به مراتب، سخت تر شده است و بیشتر از همه برای جوان که روحیه ای آتشین دارد و احساسات در ایشان غلیان دارد حفظ دین مهمتر و سخت تر است. البته این روحیۀ آتشین جوان قابل مذمت نیست، بلکه همین روحیۀ پاک و آتشین جوانان است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن اشاره فرموده اند که؛ «خداوند مرا به پیامبری برانگیخت، پس جوانان با من پیمان بستند و یاری ام کردند و بزرگسالان به مخالفتم برخاستند».[4]

 

راهی شیرین برای حفظ دین

جوان منتظر، در دورۀ آخرالزمان که فتنه ها از زمین و آسمان فرود می آیند برای حفظ دین خود تلاش می کند. اگر از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله بپرسیم که چه راهی برای حفظ دین مفید است؟ ایشان در جواب می فرمایند: «هرکس ازدواج کند نصف دین خود را حفظ کرده است.»[5] قرآن کریم در چندین آیه به مسالۀ ازدواج اشاره کرده است؛ «وخلقناکم ازواجا».[6] پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله نیز می فرمایند: «در اسلام هیچ بنیانی پیش خدا محبوب تر از بنیان ازدواج نیست.»[7]

بنابراین یکی از راهکارهای مهم برای جوان که دانسته شد سری پرشور و روحیه ای آتشین دارد در جهت حفظ دینش، ازدواج است. ازدواج امری مقدس است که در اسلام سفارش فراوان به آن شده است. در چشم انداز حکومت حضرت مهدی علیه السلام، خانواده نقش مهمی دارد. خانواده از مهمترین ارکان زمینه سازی برای ظهور می باشد. چرا که خانواده، خشت بنای اجتماع است و اگر خانواده ها سالم و متعالی و استوار باشند، می توان به داشتن جامعه ای سالم و متعالی و استوار امیدوار بود. همان طور که اگر آجرهای یک ساختمان، سالم و محکم باشند، امید هست که ساختمانی محکم و سالم ساخته شود.

 

یک تیر و دو نشان

از آنجا که انسان موجودی دو بُعدی است (جسم و روح)، نیازهای او نیز از دو بُعد تشکیل یافته است (بُعد مادی و بُعد معنوی). ازدواج امری است که توجه به هر دو بُعد انسان دارد، هم نیاز جسمی و هم نیاز روحی انسان را برطرف می کند. منتظر حضرت حجت علیه السلام با تاسی از پیامبر خود، به این امر مهم اهتمام می ورزد. اسلام دین تعادل است، نه رهبانیت مسیحی را می پذیرد و نه اباحه گری را.[8] اسلام به این نیاز بشر توجه کرده و برای رفع آن نهادی مقدس به نام "خانواده" را معرفی کرده است. جوان منتظر با تشکیل خانواده در جهت حفظ دین خود تلاش می کند. از این رو خانواده از مهمترین کارخانه های انسان سازی و در پی آن کارخانۀ سرباز سازی به شمار می رود.

 

دشمنی غرب با خانواده

امروزه غرب برای فروپاشی خانواده تلاش بسیاری می کند. در کتاب «جنگ علیه خانواده» نوشتۀ ویلیام گاردنر، اقدامات مقابله گرانه با خانواده بررسی شده است. از آن جمله اقدامات: ظهور جنبش فمینیسم رادیکال، ظهور همجنس بازی و همچنین سقط جنین یا نسل کشی نامرئی از اقدامات رویارویی با خانواده می باشد.[9] فروپاشی خانواده در غرب آثار و پیامدهای زیانباری را به ارمغان آورده است.
نگاهی گذرا به تحقیقات و آمارها در غرب به خوبی نشان می دهد که بحران اخلاقی، آزادی جنسی و روابط زن و مرد در چند دهۀ اخیر باعث تشدید ناهنجاری های روانی، اختلالات افسردگی، اضطراب، خودکشی و ارتکاب جرم و جنایت شده است.[10]

نهاد مقدس، انتظار مقدس

بنابراین خانواده نهادی مقدس است که منتظر در جهت تشکیل و حفظ آن می کوشد. جوان منتظر از هرگونه افراط و تفریطی به دور است، ازدواج را نهادی مقدس برای ارضای تمایلات جنسی خود می داند و به بهانۀ دین و معنویت از آن رویگردانی نمی کند. همانطور که حضرت على علیه السّلام فرمود: گروهى از اصحاب پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله آمیزش با زنان، غذا خوردن در روز و خوابیدن در شب را بر خود حرام كرده بودند. امّ سلمه این موضوع را به رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله خبر داد، آن حضرت به سوى اصحاب آمد و فرمود: آیا به زنان بى‏رغبت شده‏اید با آنكه من با زنان آمیزش مى ‏كنم، و روز غذا مى ‏خورم، و در شب مى‏ خوابم؟! پس هر كه از سنّت من روى گرداند از من نیست.[11]
ای عزیز؛ انتظاری مقدس را در نهادی مقدس تجربه کن و امر و فرمان حضرت امیر علیه السلام را فراموش نکن؛ ایشان امر می فرمایند: ازدواج كنید، كه ازدواج سنّت رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله است، زیرا كه آن حضرت مى‏ فرمود: هر كه دوست دارد از سنّت من پیروى كند، از جمله سنّت من ازدواج است.[12]

 

خانواده، کانون انتظار ناب

جوان منتظر همواره در پی اطاعت از امام خویش می کوشد. اطاعت از امام در طول اطاعت از خداوند متعال محقق می- گردد. خداوند روحیۀ جوان را می شناسد و برای محفوظ ماندن این روحیۀ آتشین، راهکاری به نام ازدواج را به او معرفی می- کند. جامعۀ مهدوی از درون خانوادۀ مهدوی متولد می شود. تشکیل خانواده در اسلام از ضرورت و اهمیت بالایی برخوردار است. امروزه غرب برای فروپاشی خانواده تلاش های فراوانی می کند. از این رو جوان منتظر باید اهتمام خود را برای تشکیل این نهاد مقدس به کار گیرد.
اکنون که به ضرورت و اهمیت ازدواج پی بردیم در مقالات آینده به کارکردهای مهم خانواده اشاره می کنیم و جایگاه آن را در دولت مهدوی بیان خواهیم کرد،

ادامه دارد...

پی نوشت:
[1] کمال الدین، ج1، باب24، ح11، ص504
[2] ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ص38.  کاظمی، بشارة الاسلام، ص109
[3] آفتاب مهر2، جمعی از محققین مرکز تخصصی مهدویت، ناشر بنیاد فرهنگی حضرت موعود، چاپ اول91، ص57
 [4] ر.ک، جوان، ج2، ص248، به نقل از جوانان یاوران مهدی.
[5] محمدتقی مجلسی، روضة المتقین، ج8، ص83
[6] نباء/8
[7]مستدرک الوسائل، ج14، ص152
 [8] ر.ک. نظام حقوق زن در اسلام، مرتضی مطهری، صدرا، چاپ35، 82
[9] جنگ علیه خانواده، ویلیام گاردنر، ترجمه معصومه محمدی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ اول86
[10] برای مطالعه در این خصوص ر ک: ابوالفضل دروبزه، ایدز و ریشه یابی یحران های اخلاقی در غرب، دانشگاه گیلان، چاپ اول75
[11] آداب، سنن و روش رفتاری پیامبر گرامی اسلام، حسین استادولی، پیام آزادی، چاپ سوم81، ص82، شماره159
[12] همان، شماره157

انتظار مقدس در نهاد مقدس (٢)

از خانواده منتظر تا جامعه منتظر

در مقالۀ قبل بیان شد که بیشترین یاران حضرت حجت علیه السلام جوان هستند. جوان برای سربازی امام زمان علیه السلام در قدم اول نیاز دارد دین خود را حفظ کند. در لسان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از مهمترین راهکارهای حفظ دین، ازدواج معرفی شده است. به طوری که با ازدواج نصف دین انسان حفظ می شود. و جوان منتظر می تواند در پرتو ازدواج و تشکیل خانواده، خود و اهل خود را از شرارت های زمانه حفظ کند.
اکنون که جوان منتظر به ضرورت ازدواج پی برد نوبت به آن رسیده است که به برخی از کارکردهای ازدواج اشاره کنیم.

1- ایجاد آرامش

در سورۀ روم آمده است: «یکی از نشانه های قدرت خداوند این است که برای شما از جنس خودتان همسر آفریده تا وسیله سکون و آرامش شما باشد، و در میان شما دوستی و رحمت قرار داده.»[1] آری؛ سکونت و آرامش یکی از مهمترین کارکردهای ازدواج است، سکونت و آرامشی که از گمشده های بشر امروز می باشد.
«آدم گفت: پروردگارا! این موجود زیبا کیست که تقرب و نگاه کردن به او، سبب انس است؟ خداوند فرمود: ای آدم! این بندۀ من "حواست"، آیا دوست داری او انیس و هم سخن تو باشد؟ آدم گفت: بلی پروردگارا! همیشه بر این نعمت تو را سپاس می گذارم و ستایش می کنم.»[2]
انسان، سکون و آرامش می خواهد، در کل نظام هستی این سکون و آرامش را، خدا به انسان می دهد. «هو الذی انزل السکینة فی قلوب المومنین».[3] همان طور که انسان به غذا و آب احتیاج دارد و برای ادامۀ حیات و زندگیِ خویش، باید در جهت رفع آن تلاش کند، به آرامش در زندگی نیز نیاز دارد و باید در جهت رفع آن بکوشد. خداوند یکی از راهکارهای ایجاد آرامش را، ازدواج بیان می کند. جوان منتظر در دنیای پرتلاطم کنونی چگونه می تواند بدون آرامش روح و روان، اطاعت فرامین خداوند را انجام دهد و خود را برای سربازی امام زمان علیه السلام آماده کند؟
بنابراین جوان منتظر با ازدواجی سالم، می تواند آرامش روح و روان را برای خود حفظ کند، تا در پرتو آن؛ بنا به فرمودۀ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دینش محفوظ بماند،[4] و خود را برای سربازی حضرت آماده کند.

2- فرزند آوری و تداوم نسل

نهاد خانواده همواره از طریق تولیدمثل، بقای نسل بشر را تضمین کرده است. در سوره شوری بیان می کند که خداوند شما را جفت آفرید تا شما را تکثیر و بی شمار کند.[5]  پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تعداد هر چه بیشتر امت مسلمان را، وسیلۀ مباهات خود به دیگر امت ها در روز رستاخیز معرفی کرده است. «تزوجوا فانّی مکاثر بکم الامم غداً فی القیامة».[6]
برای توضیح این مطلب روایتی از امام صادق علیه السلام را آوریم که به طور کامل، جامع و گویای مطلب می باشد.
در روایتی از امام جعفر صادق علیه السلام آمده است: «ام سلمه همسر پیامبر صلی الله علیه و آله  به ایشان عرض کرد: ای رسول خدا !مردها همۀ خیرات را به چنگ آورند، پس برای زنان بیچاره چه سهمی است؟! حضرت در پاسخ فرمود: چنین نیست؛ زن در هنگام بارداری به منزلۀ کسی است که روزها روزه دار و شب ها در حال عبادت است و با مال و جانش در راه خدا جهاد می کند؛ و زمانی که وضع حمل می کند، مستحق پاداشی می گردد که به سبب بزرگی آن هیچ کس توان درکش را ندارد و آن گاه که کودکش را شیر می دهد، در ازای هر مکیدنی معادل آزاد کردن یکی از نوادگان اسماعیل(علیهم السلام) به وی پاداش تعلق می گیرد؛ و هنگام فارغ شدن از شیردهی، فرشتۀ بزرگواری بر پهلوی او زده و می گوید: اعمال خود را از سر بگیر که گناهانت آمرزیده شد.»[7]
بنابراین، ترویج ارزش های فردگرایانه و آسایش طلبانه با شعارهایی همچون «فرزند کمتر، زندگی بهتر»، با نگرش اسلام سازگاری ندارد.

3- تشکیل جامعه ای مهدوی

خانواده مناسب ترین گزینه برای پایه گذاری بنیان اجتماع است. هسته های اولیۀ اجتماع، چنانچه در محملی غیر از خانواده پایه گذاری شود، هسته هایی سست و لرزان خواهند بود. انسان موجودی اجتماعی است و بدون اجتماع نمی تواند به حیات خود ادامه دهد. بنابراین هرچه این اجتماع سالم تر و متعالی تر، تربیت انسان ها در آن بهتر و صحیح تر اتفاق خواهد افتاد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند «یدالله مع الجماعة».[6] دست خداوند بر سر جماعت است. حرکت های دست جمعی اثربخش تر هستند. پیروزی انقلاب اسلامی بدان جهت بود که در آن مردم با یکدیگر و با رهبر خود هم صدا شده بودند. برای تشکیل حکومت مهدوی نیز مردم باید با هم یکصدا شوند.
خانواده های منتظر، جامعۀ منتظر را تشکیل می دهد. و جامعۀ منتظر از جمعیت منتظران شکل می گیرد. اینان همانند دانه های تسبیح به یکدیگر وابسته هستند. جامعۀ منتظر لازم است که تلاش و حرکت خود را در مسیر رضایت رهبر موعود قرار دهد.

بنابراین جامعۀ منتظر بر آن است که عهد و پیمان خود با امام را به انجام رساند تا زمینۀ مناسب برای ظهور دولت مهدوی فراهم شود. امام عصر (عج) در یکی از بیانات خود به چنین جمعیتی این گونه بشارت داده است:
«اگر شیعیان ما –که خداوند آنان را در راه اطاعتش یاری دهد- در وفای پیمانی که از ایشان گرفته شده، یکدل و مصمم باشند؛ البته نعمت دیدار، از آنان به تاخیر نمی افتد و سعادت ملاقات ما برای آن ها با معرفت کامل و راستین نسبت به ما تعجیل می گردد.»[8]
در این مجال به سه کارکرد مهم خانواده اشاره کردیم. خانواده محملی است که آرامش را با خود به ارمغان می آورد. با تشکیل خانواده تداوم نسل مهدوی امکان پذیر خواهد بود. و همچنین جماعتی مهدوی جامعۀ مهدوی را شکل خواهند داد و ان شاء الله زمینه سازی تشکیل حکومت مهدوی را خواهند کرد.

 

خانواده مهدوی پایه و اساس دولت مهدوی

جوان منتظر برای دستیابی به رضایت امام خویش می کوشد. تشکیل خانواده یکی از مهمترین راهکارهایی است که جوان به واسطۀ آن می تواند رضایت امام عصر (عج) را تحصیل کند، چرا که خانواده محملی است که به واسطۀ آن جوان می تواند آرامش روحی و روانی خود را حفظ کند، تا تندبادهای زندگی او را به تلاطم نیفکند. همچنین خانواده بهترین مکان برای تربیت فرزندانی مهدوی به شمار می آید. بنابراین برای تشکیل دولت مهدوی، باید در ابتدا جامعه ای مهدوی شکل داد و جامعۀ مهدوی تشکیل نمی گردد مگر با تشکیل خانواده های مهدوی.
در مقالۀ آینده اشاره خواهیم کرد که چگونه همسری انتخاب کنیم تا با وجود همراه و همسنگریِ با او خانواده ای مهدوی را شکل دهیم.

ادامه دارد...

پی نوشت:
[1] روم/21
[2] وسائل الشیعه، ج14، ص2، ح1
[3] فتح/4
[4] محمد تقی مجلسی، روضة المتقین، ج8، ص83
[5] شوری/11
[6] حر العاملی، وسائل الشیعه، ج14، ص3
[7] حر العاملی، وسائل الشیعه، ج15، ص175
[8] احتجاج، ج2، ش360، ص600  

انتظار مقدس در نهاد مقدس (3)

راه حل انتخاب یک همسر مهدوی

در مقالۀ قبل برخی از کارکردهای مهم ازدواج را بیان کردیم و بیان شد که خانوادۀ مهدوی می تواند زمینه ساز تشکیل جامعۀ مهدوی باشد. چرا که جامعه متشکل از خانواده هاست و خانواده تشکیل شده از افرادِ آن خانواده. این مسیر به مانند طی کردن پله های نردبان می باشد که تا پله های ابتدایی را نگذرانی نمی توانی به پله های مابعد برسی. از این رو تشکیل خانوادۀ مهدوی از اهمیت خاصی برخوردار است و بدون آن نمی توان به پلۀ بعدی رسید.
اکنون که به ضرورت ازدواجی سالم و مهدوی پی بردیم، نوبت به آن رسیده است که شاخصه های همسران مهدوی را بررسی کنیم. تا با شناخت این شاخصه ها ازدواجی مهدوی و خانواده ای مهدوی شکل بگیرد.
در ابتدا باید بررسی کنیم که چه معیارهایی در انتخاب همسر وجود دارد و از چه راه هایی می توان همسر خوب را برگزید. بعد از بررسی ملاک های همسر مناسب، ویژگی هایی که همسران باید در خانواده ای مهدوی داشته باشند را بررسی خواهیم کرد.

چگونه یک همسر مهدوی انتخاب کنیم

برخی، آشنایی های قبل ازدواج را پیشنهاد می دهند. ایشان قائلند: دختر و پسر با یکدیگر رفت و آمد کنند تا با خصوصیات یکدیگر آشنا شوند و بعد از آشنایی، ازدواج صورت گیرد. این عده معمولاً طرفدار روابط آزاد دختر و پسر هستند. اما این روش مورد تائید دین نیست. دلیل ما بر این مطلب، آیات[1] و روایات فراوانی است که در این زمینه وجود دارد. مانند روایتی که حضرت زهرا  علیهاالسلام می فرمایند: «برای زنان بهتر آن است که مردان را نبینند و مردان نیز آنان را نبینند»[2] و یا اظهار خوشحالی که حضرت زهرا علیهاالسلام از خود نشان دادند، آن زمان که پیامبر اکرم  صلی الله علیه و آله کارهای بیرون از خانه را به عهدۀ حضرت علی علیه السلام و کارهای داخل خانه را به عهدۀ دخترشان گذاشتند[3] و... .

رابطۀ غیر اصولی دختر و پسر ضررهای جبران ناپذیری دارد. از آن جمله ضررها، این است که باعث از بین رفتن حیا می- باشد. در دین مبین اسلام حیا از جایگاه مهمی برخوردار است و به فرمودۀ امام صادق علیه السلام «کسی که حیا ندارد، ایمان ندارد.»[4] از بین رفتن حیا سرمنشاء بدی ها و زشتی هاست، امام علی علیه السلام می فرمایند: «حیا مانع انجام کارهای زشت و قبیح می شود.»[5]
همچنین این روش، از نظر اجتماعی نیز عواقب نابجایی در بر دارد. این گونه آشنائی ها گرچه به نام ازدواج صورت می گیرد، اما معمولاً به ازدواج ختم نمی شود بلکه وسیله ای می شود برای کامجوئی های نامشروع. و در این میان دخترخانمها هستند که بیشتر آسیب می بینند. علاوه بر این، پژوهش ها نشان داده که آن دسته ای هم که به ازدواج ختم می شود، بسیار در معرض ناکامی و طلاق و از هم گسیختگی هستند.

بنابراین، روش فوق شیوه ای مناسب برای انتخاب همسر نیست و مورد پشنهاد ما نخواهد بود. دختر و پسر مهدوی نیز تلاش می کنند از بهترین راه ها همسران مناسبی اختیار کنند. ایشان همواره در حفظ ایمان و پاکدامنی خویش می کوشند و از سپر حیا مدد می جویند، چرا که حضرت علی علیه السلام فرموده اند: «ثمرۀ حیا؛ پاکدامنی است.»[6]

خانواده ای مهدوی می باشد که افراد در آن، حرکتی به سمت کمال طی کنند و در این حرکت هم زن برای مرد و هم مرد برای زن یاوری مناسب باشد. بنابراین باید در انتخاب همسر دقت شود تا شخصی انتخاب شود که همراه و همسفر خوبی در این مسیر محسوب گردد

روش اصولی برای شناخت روحیات و ویژگی های همسر مناسب:

1- ایمان و اخلاق فرد:  از اولین راه های شناخت همسر مناسب، دقت در ایمان و تقوای شخص است که مورد سفارش قرار گرفته، چراکه یاوران امام مهدی علیه السلام باتقواترین افراد زمان هستند. به عبارت دیگر،‌ از با ارزش ترین ویژگی هایی که زوج های جوان می توانند بواسطۀ آنها همسری مناسب انتخاب کنند توجه به میزان ایمان، دینداری و اخلاق فرد مقابل است. توجه به این معیار مهم در قرآن کریم مورد تاکید قرار گرفته است. خداوند می فرماید: «زنان ناپاک شایستۀ مردانی ناپاک، و مردان زشتکار نیز شایستۀ زنانی بدین وصف هستند. و زنان پاکبزۀ نیکو، لایق مردانی چنین و مردان پاکیزۀ نیکو، لایق زنانی اینگونه اند...»[7]

در بیانات اهل بیت علیهم السلام نیز تاکید زیادی وجود دارد که همسری دیندار برای خود برگزینید.[8] همچنین با اخلاقی نیکو محیط خانواده تبدیل به بهشت کوچکی می شود و در مقابل، با بی اخلاقی زندگی، جهنمی بیش نخواهد بود. امام علی علیه السلام می فرمایند: «با خوش اخلاقی زندگی نیکو و مطلوب می گردد.»[9] از این رو حضرت رضا علیه السلام سفارش می کنند که: «اگر خواستگار بداخلاق است دختر خود را به ازدواج او در نیاور.»[10]

2- اصالت خانوادگی: فرزندان آینۀ تربیت پدر و مادران هستند. فرزندانی که در خانواده ای معتدل و متناسب بزرگ شده اند از رفتاری با ثبات تر و معتدل تر برخوردارند. دین داری یا بی دینی اعضای خانواده، خوش خلقی، حسن رفتار، بدرفتاری و... در کیفیت شکل گیری شخصیت فردی و اجتماعی فرزندان به طور مستقیم دخالت دارد.

از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله نقل شده که خطاب به اصحاب فرمودند: «با خانواده ای از فلان قوم و قبیله وصلت کنید؛ چراکه مردانشان عفیف و پاک دامن اند. در نتیجه زنان آنان نیز چنین شدند. با خانوادۀ فلان قوم ازدواج نکنید؛ چراکه مردانشان بی عفتی کردند و پاک دامن نبودند. در نتیجه زنانشان نیز بی عفت اند.»[11] این بیان پیامبر صلی الله علیه و آله صراحت دارد در توجه دادن افراد، به اصالت خانوادگی در هنگام ازدواج. البته در این زمینه استثنائاتی هم هست که باید به آنها توجه شود،[12] اما غالب اینگونه است.
3- تحقیق و بررسی: این مطلب درست است که نمی¬توان صد در صد به تحقیقات اعتماد کرد و شخصیت واقعی طرف را تشخیص داد. اما تحقیق، راهی اصولی است که می¬توان تا حد زیادی برای انسان راهگشا باشد. با تحقیقی مناسب و جمع¬آوریِ آراء  افراد می توان به یک نتیجۀ کلی رسید. این تحقیق باید همه جانبه باشد یعنی در همۀ محیط هایی که آن جوان بوده باید رفت و سوال مستقیم از افراد پرسید. محل¬هایی مانند محل تدریس، محل زندگی، محل کار، حتی محل ورزش اگر مکان مشخصی را برای ورزش و یا تفریح دارد. از دوستان، از فامیل و حتی از اساتید باید از وی پرسیده شود. چراکه هر کدام از این افراد در شرایط متفاوتی با شخص بوده¬اند پس جمیع آرای آن¬ها می¬تواند کمک شایانی در شناخت شخص کند.
4- گفتگویی در جهت شناخت: از دیگر وسایل برای شناخت، گفتگو است. این گفتگو با آن گفتگویی که اول بحث گفتیم متفاوت است؛ به دلیل واضح بودن تفاوت، اطالۀ کلام نمی کنیم. در گفتگوهای خواستگاری به شخصیت و احساسات طرف مقابل می توان پی برد. مثلا افراد خونسرد و آرام اشخاص خونگرم و پرتحرک را برای همسری ترجیح می دهند. ممکن است افرادی که به شدت احساساتی هستند تیپ منطقی و عقلانی را نپسندند و برعکس.

5- بیان شروط:  دو طرف می توانند شروط و انتظاراتی که نسبت به یکدیگر دارند را از هم بپرسند و بیان کنند. در این زمینه و در مورد این سوالات کارشناسان مذهبی مطالب زیادی بیان کرده اند. مخاطبان عزیز می توانند به کتب و فایل های صوتی که در این زمینه وجود دارد مراجعه کنند. البته می توان محورهای سوالات را اینگونه بیان کرد:
* میزان پایبندی هر یک از زن و مرد به احکام  دین مبین اسلام.
* مدیریت خانواده و نقش هریک از زن و مرد در خانواده.
* شرایط مادی و نوع زندگی؛ تجملی یا ساده.
* نظر مرد و زن در مورد حجاب و میزان و نوع رفت و آمد با فامیل.
* ادامۀ تحصیل و یا شغل زن.
* در صورت بروز اختلاف، روش حل آن چگونه باشد.
* مراسم و تشریفات ازدواج چگونه باشد.
جواب به هریک از این سوالات می تواند راه مناسبی برای شناخت، و میزان ایمان و اعتقادات طرف مقابل باشد.

 

بهترین همراه و همسفر در مسیر کمال

خانواده محبوب ترین بنیانی است که در اسلام به آن سفارش شده، و به خصوص در آخرالزمان و درگیری با فتنه های آن دوران، خانواده نقش پررنگ تری پیدا می کند. خانواده ای مهدوی می باشد که افراد در آن، حرکتی به سمت کمال طی کنند و در این حرکت هم زن برای مرد و هم مرد برای زن یاوری مناسب باشد. بنابراین باید در انتخاب همسر دقت شود تا شخصی انتخاب شود که همراه و همسفر خوبی در این مسیر محسوب گردد. 

 

در آرزوی سربازیِ امام زمان خویش

ای جوان منتظر! اکنون که به راه های شناخت همسری مناسب و باایمان پی بردی با روحیه ای پرنشاط به دنبال زندگی شاد و سعادتمندباش و در این راه با همسری شایسته و هم راهی باتقوا در پی کسب رضایت مولای خویش حجة ابن الحسن العسکری علیه السلام  بکوش و همواره در طلب این باش که در پرتو زندگی پر از نور، آرزوی سربازی امام خویش کنی. به فرمودۀ امام صادق علیه السلام : «هرکس شاد می شود، که از اصحاب قائم باشد، باید منتظر او باشد و با پرهیزکاری و اخلاق پسندیده عمل نماید، در حالی که منتظر است.»[13]
در این مجال، سعی شد راه های انتخاب همسری مناسب که بتواند همراهی مهدوی برای جوان باشد را بیان کردیم، در آینده به وظایف خاص خانم و آقا اشاره خواهیم کرد تا در پرتو شناخت وظایف، بتوان بهترین خانوادۀ مهدوی را شکل داد.

 

پی نوشت:
[1] نور/31. 
[2] بحارالانوار، ج43، ص54
[3] همان، ج14، ص123
[4] کافی، جلد2، ص106
[5] غررالحکم، ص257
[6] همان
[7] نور/26
[8] مراجعه شود به این روایات؛ کافی، ج5، ص332. همان، ص341. کنزالعمال، ج21، ص216. بحارالانوار، ج103، ص235.
[9] عیون الحکم و المواعظ، ص188
[10] مستدرک الوسائل، ج14، ص192
[11] کافی، جلد5، ص554
[12] استثنائات همیشه وجود دارند، مانند پسر نوح و یا جعفر کذّاب
[13] الغیبه نعمانی، ص200، ح16

مردان منتظر بخوانند!!

انتظار مقدس در نهاد مقدس (4)

در مقالات قبل از اهمیت حفظ ایمان در دوران غیبت آغاز کردیم، از بهترین راه های آن «تشکیل خانواده» را معرفی کردیم. ضرورت و برخی کارکردهای ازدواج بیان شد و اشاره کردیم که «جامعه مهدوی» از «خانواده های مهدوی» تشکیل می- شود. در مرحلۀ بعد چگونگی انتخاب «همسری مهدوی» را تبیین کردیم. اکنون نوبت به آن رسیده که بیان کنیم در این آشیانۀ مهدوی، هر یک از  زن و مرد چه خصوصیاتی داشته باشند، و به عنوان همسری مهربان و وظیفه شناس باید متوجه کدامیک از وظایف خود در خانواده باشند تا با انجام این وظایف، خانوادۀ خود را گرم تر و مهدوی تر گردانند.

جوان منتظر همواره به دنبال بهترین هاست از این رو تلاش می کند بهترین خصوصیات را در خانوادۀ خود داشته باشد، چراکه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: «بهترین شما، بهترینتان دربارۀ خانوادۀ خویش است و من به خانواده ام بهترینم.»[1]

 

همسر مهدوی من چه خصوصیاتی باید داشته باشد؟

1- تکریم و احترام: زن دوست دارد مورد احترام و تکریم همسر خود قرار بگیرد. اگر مردی همسرش را در مقابل دیگران تحقیر کند به دست خود آرامش آشیانۀ خود را به هم زده و دل همسر خود را به درد آورده است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: «هرکس زن بگیرد باید به او احترام گذارد، چراکه همسر هریک از شما، دلبر شماست و هرکس او را بر می-گزیند، نباید تباهش سازد.»[2]
2- صبر بر بداخلاقی همسر: زندگی همیشه به کام نیست. گاهی روی خوش خود را نشان می دهد، و گاهی سختی- های زندگی به انسان رو می آورد. همسر خوب در مقابل بدخلقی های همسرش صبر می کند، چراکه با این کار خشم طرف مقابل فرو می نشیند و باعث نمی شود که مسئله ای کوچک در زندگی تبدیل به جنجالی بزرگ شود. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: «هرکس بر رفتار زن بداخلاق، صبوری کند و در این کار، امید پاداش داشته باشد، خداوند ثواب شاکران را به او عطا می فرماید.»
3- خوش زبانی: زبان کوچکترین عضو بدن است اما بزرگترین کارها را می تواند انجام دهد. زن موجودی احساساتی است و خوش زبانی و اظهار علاقۀ مرد به او، اثر شگفت آوری در محیط خانواده ایجاد می کند. از این روست که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: «وقتی مرد به همسرش می گوید "دوستت دارم"، این سخن او هیچ گاه از قلب زن بیرون نمی- رود.»[3]

4- همنشینی با همسر: یکی از راهکارهایی که زندگی را شیرین می کند همنشینی در کنار همسر است. همین که زن احساس می کند همسر او، همنشینی با وی را بر هر کار دیگری ترجیح داده، احساس رضایتی در زن ایجاد می کند که بر شور زندگی او می افزاید. عمق تاثیر این عمل را از سخن پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می توان درک کرد؛ «در پیشگاه خداوند، نشستن مرد در کنار همسرش از اعتکاف در مسجد من، دوست داشتنی تر است.»[4] همچنین می فرمایند: «مردی که لقمه در دهان همسرش می گذارد، دارای اجر و ثواب است.»[5]

امیر مومنان علیه السلام گوشه ای از زندگی باطراوت و پرنشاطشان با فاطمۀ زهرا علیهاالسلام را چنین گزارش کرده اند: «رسول خدا بر ما وارد شدند، درحالی که فاطمه کنار دیگ خوراک پزی نشسته بود. من نیز کنار ایشان در حال پاک کردن عدس بودم.... رسول خدا رو به من کردند و فرمودند: هر مردی به همسرش در خانه کمک کند، خداوند به اندازۀ موهای بدنش یک سال عبادت برایش منظور خواهد کرد. عبادتی که همۀ روزهایش را روزه باشد و همۀ شب هایش را نماز گزارد. همچنین خداوند به او معادل پاداشی که به پیامبران بردبار چون حضرت داوود، حضرت یعقوب و حضرت عیسی عطا فرموده است خواهد داد...»[6]
5- آراسته بودن برای همسر: این عمل پاسخی است به نیازهای فطری انسان. زن دوست دارد همسر خود را آراسته ببیند همان طور که مرد این توقع را از همسر خود دارد. امامان معصوم بر این مسئله یسیار تصریح فرموده اند که آراستگی مرد افزون بر افزایش عفت و پاکدامنی در زن، موجب انس، الفت، عشق و علاقۀ بیشتر همسرش به وی می شود.[7] مردی به محضر مبارک پیامبر صلی الله علیه و آله رفت. حضرت به محاسن سفید او نگاهی انداختند و فرمودند: «نور است»... پس از مدتی همان مرد محاسنش را به حنا خضاب کرد. این بار پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «نور است و اسلام است»... بار دیگر به رنگ سیاه خضاب کرد، این بار پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «این محاسن خضاب شده نشان نور و اسلام و ایمان و همچنین علاقۀ شما به زنانتان و سبب ایجاد ترس در قلب دشمن است».[8]

6- محبت  و عشق ورزی: عشق و محبت، راه گشا، کارگشا، و آسان کنندۀ دشواری هاست؛ نیروها را به کار می اندازد، زشتی ها را زیبا و تلخی ها را شیرین می سازد. محبت و عشق ورزی نسبت به اعضای خانواده در رفتار خانوادگی پیامبر صلی الله علیه و آله  موج می زد و آن را نشانۀ ایمان می دانست؛ «هرچه بر ایمان بنده ای افزوده شود، بر محبت  و دوستی او نسبت به خانواده اش افزوده می شود.»[9]

 

 

                                         از محبت تلخ ها شیرین شود       وز محبت، مس ها زرین شود

مناسب است تا در این بخش اشاره ای به نامۀ سراسر عشق و ارادت امام خمینی (ره) به همسر گرامی شان خانم خدیجۀ ثقفی داشته باشیم. تا الگوئی شود برای همۀ مردان مهدوی:

«تصدقت شوم، الهی قربانت بروم، در این مدت که مبتلای به جدایی از آن نور چشم عزیز و قوت قلبم گردیدم متذکر شما هستم و صورت زیبایت در آینۀ قلبم منقوش است. عزیزم، امیدوارم خداوند شما را به سلامت و خوشی در پناه خودش حفظ کند. حال من با هر شدتی باشد می گذرد، ولی بحمدالله تاکنون هرچه پیش آمد خوش بوده و الآن در شهر زیبای بیروت هستم. حقیقتاً جای شما خالیست. صد حیف که محبوب عزیزم همراه نیست که این منظرۀ عالی به دل بچسبد... ایام عمر مستدام. تصدقت، قربانت، روح الله.»[10]

7- هدایت: شریعت مقدس اسلام با توجه به اشتراکات و تفاوت هایی که زن و مرد با یکدیگر دارند، وظایف مشترک و متفاوتی را بر عهدۀ ایشان قرار داده، از جملۀ آن؛ «سرپرستی خانواده» است که به عهدۀ مرد گذاشته شده است. سرپرست خانواده باید با تدبیر و اندیشه، برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت زندگی را، در راستای خوشبختی مادی و معنوی اعضای آن طراحی کند. تعبیر عمیق و همه جانبۀ قرآن مجید در این خصوص چنین است: «خانوادۀ خود را به نماز فرمان بده و بر انجام آن شکیبا باش...»[11]

همچنین در سورۀ تحریم آمده است: «ای کسانی که ایمان آورده اید! خود و خانوادۀ خویش را از آتشی که هیزم آن انسانها و سنگهاست، نگه دارید.»[12] امام صادق علیه السلام می فرماید: وقتی این آیه نازل شد یکی از مسلمانان در گوشه ای نشست، گریست و گفت: من از حفظ خویشتن هم ناتوانم، اینک مسئولیت حفظ خاندانم نیز بر دوش من قرار گرفت! رسول اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: «همین قدر کافی است که آنها را به آنچه خود را امر می کنی، فرمان دهی و از آنچه خود را باز می داری، نهی کنی.»[13]
این مسئله از اهمیت بالایی برخوردار است. سرپرست مهدوی اگر در این نکته اهمال بورزد چطور می تواند خانواده ای مهدوی تشکیل دهد. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید: «...ملعونٌ ملعونٌ مَن ضیَّعَ مَن یَعُولُ؛ کسی که افراد تحت تکفل خود را تربیت نکند و فاسد سازد، از رحمت خدا بسیار دور است.»[14]

 

حفظ نظام خانواده در طوفان فتنه های آخرالزمان

در دوران سخت آخرالزمان که فتنه ها فراوان است[15] لازم است برای رهایی از آن به اهل بیت نبوت علیهم السلام رجوع کنیم. ایشان در سخنان شفابخش خویش بیش از هرچیز بر حفظ نظام خانواده تاکید می ورزند. چنانچه حضرت علی علیه السلام به مردمان آخرالزمان چنین توصیه می فرمایند: «پس در خانه های خود بمانید (و مراقب خانواده های خود باشید) تا لحظۀ ظهور امر ما فرا رسد.»[16] همچنین می فرمایند: «در دوران غیبت خانه هایتان را محل عبادت و صومعۀ خود قرار دهید... و خدا را بسیار یاد کنید...»[17]
در این مقاله وظیفۀ مرد مهدوی در خانواده بیان شد، ان شاءالله در آینده به وظایف زن مهدوی اشاره خواهیم کرد.

ادامه دارد...

پی نوشت:
[1] وسائل الشیعه، ج20، ص171
[2] بحارالانوار، ج73، ص85
[3] وسائل الشیعه، ج20، ص 23. الکافی، ج5، ص569
[4] تنبیه الخواطر، ج2، ص121
[5] فیض کاشانی، الوحجة البیضاء، ج3، ص70
[6] بحارالانوار، ج104، ص132
[7] مکارم الاخلاق، ص82. بحارالانوار، ج73، ص102
[8] بحارالانوار، ج73، ص102
[9] بحارالانوار، ج100، ص228
[10] صحیفۀ نور، ج1، ص2
[11] طه/132
[12] تحریم/6
[13] الکافی، ج5، ص62
[14] الکافی، ج4، ص12
[15] امام صادق علیه السلام می فرمایند: در آن زمان، فتنه ها چونان پاره های شب تاریک شما را فرا می گیرد و هیچ خانه ای از مسلمانان در شرق و غرب عالم نمی ماند، مگر اینکه فتنه ها در آن داخل می شود. ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ص38
[16] بحارالانوار، ج30، ص80
[17] همان، ج52، ص

همگام با امام خویش در کوره حوادث آخرالزمان

در مقام بیان و تعریف شرایط آخرالزمان، صحبت از وجودفتنه ها و آزمایش ها بسیار است. شرایطی فتنه گون که گذر از آن و حفظ دین در آن، ساده و آسان نخواهد بود.
امام باقر علیه السلام می فرماید: مردم در آخرالزمان صبح را آغاز می کنند با تمسک به شریعتی از امر ما، ولی چون عصر فرا می رسد از آن خارج شده اند، یا شب را با تمسک به شریعتی از اهل بیت علیهم السلام می گذرانند اما صبح می کنند در حالی که از آن خارج شده اند. (١)
آن به آن و لحظه به لحظه مردم آخرالزمان در معرض این ابتلائات قرار دارند تا سره از ناسره متمایز گردد.
امام باقر علیه السلام می فرماید: به خدا قسم با امتحانات و ابتلائات الهی متمایز خواهید شد، به خدا قسم مانند طلا تصفیه خواهید شد، به خدا قسم که غربال خواهید شد همان گونه که گندم را غربال می کنند تا دانه های پست از میان گندم ها خارج شود. (٢)
آزمایشات آخرالزمان با هدف آشکار شدن جوهره وجودی افرادی است که ادعای یاوری آن امام موعود را دارند. در کوره آخرالزمان است که صدق و کذب ادعاها معین شده و جمع ناب یاران شکل می گیرد. آخرین حاکم الهی نیازمند یارانی  ناب  و خالص است که در لحظات بحرانی توانایی تشخیص حق از باطل را داشته باشند و از جنس طلحه و زبیر و امثالهم نباشند.

 

فتنه و آزمایشی سخت

با توجه به آیاتی که در قرآن کریم وارد شده آزمایش انسان ها به دو صورت انجام می گیرد:
اول از طریق نعمت ها و بلایایی که به ایشان می رسد. در این امور نوع رفتار افراد –شکر نعمت، کفران نعمت، صبر در بلا، جزع و فزع در مصیبت و... - موضوع آزمایش قرار می گیرد. (٣)

دوما از طریق  ایجاد شرایط غفلت و فریب توسط منافقین و شیطان صفتان که سبب آمیخته شدن حق و باطل و دشواری شناخت حق می گردد. منظور ما از فتنه در این مقال نوع دوم آن است.(٤)

مقام معظم رهبری می فرمایند:
"امیرالمومنین علیه السلام می فرماید: «فلو انّ الباطل خلص من مزاج الحقّ لم ‌یخف علی المرتادین»؛ اگر باطل، عریان و خالص بیاید، کسانی که دنبال شناختن حق هستند، امر برایشان مشتبه نمی شود؛ می فهمند این باطل است. «و لو انّ الحقّ خلص من مزج الباطل انقطع عنه السن المعاندین»؛ حق هم اگر چنانچه بدون پیرایه بیاید توی میدان، معاند دیگر نمی تواند حق را متهم کند به حق نبودن. بعد می فرماید: «و لیکن یوخذ من هذا ضغث و من ذاک ضغث فیمزجان»؛ فتنه‌گر یک تکه حق، یک تکه باطل را می گیرد، اینها را با هم مخلوط می کند، در کنار هم می گذارد؛ «فحینئذ یشتبه الحقّ علی اولیائه»؛ آن وقت کسانی که دنبال حقند، آنها هم برایشان امر مشتبه می شود." (٥)
اینجاست که فرد نیازمند معیار و شاخصی است تا بتواند وقایع را با آن بسنجد و مسیر درست را بیابد. در طول تاریخ بسیارند افرادی که در چنین شرایطی یه علت نداشتن معیار در سراشیبی انحراف قرار گرفته و از مسیر دین خارج شدند.

 

شاخص  و معیار نجات

امام صادق علیه السلام می فرماید: به خدا سوگند که این امام برای مدتی طولانی پنهان خواهد شد که در آن حال کسی جز آنکه به امامت او معتقد و به دعا کردن برای شتاب فرج موفقش کرده اند از تباهی و نابودی نجات نمی یابد.
در این روایت اصلی ترین معیار اعتقاد به امامت حضرت مهدی علیه السلام معرفی شده، اعتقادی که منشا اثر باشد و به فرد قدرت تشخیص حق از باطل بدهد. براساس زیارت جامعه کبیره مردم در رویایی با مقام امامت و ولایت جامعه به 3 گروه تقسیم می شوند:

مارق:  یعنی کسی که ثابت قدم نیست. همچون خوارج نهروان که در دین آمدند و زود از آن خارج شدند و اثری از دین ندارند.
هرکس از شما اهل بیت -که صاحب مقام عصمت و علم الهی هستید - روی گردان شود، هرکس که شاخص و معیار ولایت شما را گم کند، از دین خارج شده است.

گروه دوم: اللازم لکم لاحق 

لازم: لزوم به معنای همراهی همیشگی چیزی با چیز دیگر است.
لاحق: چیزی در مسیر حرکت به چیز دیگری برسد.
هرکس ملازم و همراه همیشگی شما باشد و آن به آن عقاید و اخلاق و اعمال خود را با معیار شما بسنجد یقینا به حقیقت خواهد رسید و چنین شخصی در شرایط فتنه گون دچار تردید نخواهد شد.

گروه سوم: المقصر فی حقکم زاهق 

مقصر: از ریشه قصر و کوتاهی کردن است. این واژه اگر به باب تفعیل برود به معنای سستی کردن است که در آن اقدام، عمدی وجود داشته باشد.
زاهق: از ریشه "زهق" جلو افتادن، رفتن و از حد گذشتن است.
هرکس که با اختیار و قصد خویش در رعایت حق شما (حق ولایت و سرپرستی) کوتاهی و سستی کند از حد اعتدال خارج شده و از معیار و شاخص جلو افتاده است.
از میان سه گروه فوق تنها گروه دوم توانایی سربلندی در غربالهای آخرالزمانی را خواهند داشت. کسانی که مقداد و سلمان وار پیرو بی چون و چرای امام زمان خویش هستند، با سکوت امام ساکتند و با قیام او در میدان جنگ.

سه محور اساسی سبک زندگی مهدوی

لازم به ذکر است همراهی با امام در 3 مرحله عقیده و اندیشه، اخلاق، و اعمال باید صورت گیرد. نمی توان در خواندن نماز و روزه اقتدا به امام کرد اما ایثار و گذشت امام را نداشت. نمی توان حبّ امام را در دل داشت اما از دشمن او برائت نجست. نمی توان اهل مسجد بود اما اندیشه شیطانی داشت. همراهی با امام یعنی هر چه را امامت عمل می کند انجام دهی و هر چه را او ترک می کند ترک کرده باشی.
برای همراهی با امام باید سبک زندگی او را در 3 محور مذکور به طور دقیق و کامل شناخت و با او همگام شد. به همین علت یکی از ویژگی های مهم منتظران ظهور شناخت امام بیان شده است. این شناخت تنظیم کننده همه ابعاد زندگی فرد است که در نهایت به او لیاقت و شایستگی حضور در جمع یاران ناب منجی موعود را می دهد. یارانی که در کوره حوادث چون پاره های فولادند.
امام باقر علیه السلام می فرماید: هر کس عارف به امامش از دنیا برود مانند کسی است که قیام کرده و در خدمت مولایش در خیمه آن حضرت باشد. (٦)

 

پی نوشت:

1) غیبت نعمانی  باب12 ح12.
2) همان ح8.
3) انفال  28،انبیاء   35،کهف   7،فرقان  20.
4) اعراف  27،توبه  48.

5) بیانات ۱۳۸۸/۱۰/۲۹.
6) بحار الانوار ج52ص22 به نقل از کتاب پایان جاهلیت.

 6 ویژگی مهم یاران موعود عصر

وقتى امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف ظهور نمایند، همه مردم دنیا را مورد خطاب قرار داده، پیام اسلام و عدالت را به تمام افراد ابلاغ مى‌نمایند. در آن هنگام هركس سخنان حضرت را بپذیرد، جزء یاران وى مى‌شود. لذا در روایات آمده است: كسانى جزء یاران امام مى‌شوند كه شبیه خورشید و ماه ‌پرستان بوده‌اند، یعنى تا این حد از خدا و اسلام دور بودند، تا چه رسد به اهل سنت كه به خدا و پیامبر اسلام معتقدند. و این یاران ویژگی ها و خصوصیاتی دارند که آنها را از دیگران متمایز می سازد.

---

مهم‌ترین ویژگى‌هاى یاران حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف كه در روایات به آن اشاره شده عبارت‌اند از:

 

1- بینش عمیق

یاران امام مهدی(علیه السلام) از بینشی عمیق و ژرف، نسبت به خداوند، امام، انسان و هستی برخوردارند:

الف) بینش عمیق نسبت به حق تعالی

این معرفت آن چنان استوار است که نه شبهات در آن خللی ایجاد می کند و نه تردید ها و شکست ها در حریمش راه می یابد. امام علی(علیه السلام) می فرمایند:

«مردانی که خدا را آن چنان که شایسته است، شناخته اند، و آنان یاوران مهدی(علیه السلام) در آخر الزمان اند.» (1) همچنین امام صادق(علیه السلام) در وصف یاران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می فرمایند: «آنان مردانی اند که گویا دل هایشان پاره های آهن است و از سنگ سخت ترند و هیچ تردیدی در ذات خداوند ندارند.» (2)

ب) بینش عمیق نسبت به امام

یاران امام مهدی(علیه اسلام)، امام خود را می شناسند و به او اعتقاد دارند. امام سجاد(علیه السلام) در این خصوص فرموده اند: «آنان به امامت امام مهدی (علیه السلام) اعتقاد راسخ دارند.» (3) این معرفت، معرفت به «حق ولایت» است. یعنی، فهم این حقیقت که ایشان از من، به من نزدیک تر و سزاوارترند. نتیجه ی این بینش عمیق، محبت و اطاعت است.

ج) بینش عمیق نسبت به انسان و هستی

یاران حضرت در اهداف بلند پایه و حرکت فراگیرشان، آرمان های کم ارزش و اهداف کم مایه را دنبال نمی کنند. با تأمل در خویشتن و استعدادهای شگفت انگیزشان، قدر و عظمت خو را می یابند و مسیر بودن دنیا و سالک بودن خویش را می فهمند. آنان با این نگاه به معبودی پیوند می خورند که از تمام کاستی ها و زشتی ها مبرا است و می تواند آنان را سرشار و ظرفیت هایشان را تکمیل کند.

2- عبادت

یاران امام مهدی(علیه السلام) از پیشوای خود الگو گرفته و روزها و شب ها را با ذکر شیرین حق سپری می کنند. به روایاتی چند در این زمینه اشاره می کنیم:

الف) پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در مورد آنان می فرمایند: «آنان در طریق عبودیت اهل جدیت و تلاشند.» (4)

ب) امام علی(علیه السلام)، عبادت و راز و نیاز یاوران امام مهدی(علیه السلام) را این گونه ترسیم می کنند:

«در دل شب، از خشیت خداوند، ناله هایی دارند مانند ناله ی مادران پسر مرده.» (5)

3- محبّت

دل های یاران امام مهدی(علیه السلام)، سرشار از محبت ایشان است. این علاقه مندی تا بدان حد است که حتی زین اسب ایشان را مایه ی برکت می دانند و به آن تبرک می جویند: امام صادق(علیه السلام) می فرمایند:

«به عنوان تبرک بر زین اسب امام دست می کشند.» (6)

چه بسیار است فاصله ی میان ما و یاران او، چرا که ما از جان و حتی وقت خود، برای ایشان سهمی قرار نداده ایم و چه اهداف و آرمان هایی از ایشان که به جهت سستی ما بر زمین مانده و چه دعوت هایی از ایشان که بی پاسخ مانده است؟!!!

4- اطاعت

مقدم داشتن خواست حضرت، بر خواست خود از دیگر شاخصه های یاوران امام مهدی(علیه السلام) است. امام صادق(علیه السلام) در این خصوص فرموده اند: «اطاعت آنان از امام، از فرمانبرداری کنیز در برابر مولایش بیشتر است.» (7)

آنان نیک می دانند که حق، با امام است و امام با حق. آنان به بهانه ی نواندیشی از امام خود سبقت نمی گیرند و گرچه پشت سر ایشان در حرکتند ولی پای از دام ها بر می گیرند، تا از ایشان فاصله نگیرند. آنان نه تنها مطیع اند، بلکه برخلاف بسیاری که بهانه ی فقدان زمینه، امکانات، سختی راه و… را دارند، از خدمت به ایشان و اهدافشان شانه خالی نمی کنند. در اطاعت ایشان، اهل جدیت و تلاشند و برای بر زمین نماندن آرمان های ایشان، خود را به آب و آتش می زنند و از هیچ کوششی فرو گذاری نمی کنند.

5- شجاعت

اگر جهاد و مبارزه جهانی و فراگیر است، پس یاران ایشان هم باید شجاعت و جسارتی در خور و عزم هایی پولادین داشته باشند؛ چرا که بدون آن، قدم ها یارای حرکت نخواهد داشت. اهل بیت(علیهم السلام) شجاعت آنان را این گونه توصیف می کنند. امام علی(علیه السلام) می فرمایند: «همه، شیرانی اند که از بیشه ها خارج شده اند و اگر اراده کنند، کوه ها را از جا بر می کنند.» (8)

 

6- بردباری

در راه تحقق آرمان های جهانی امام مهدی(علیه السلام) مشکلات و مصائب فراوانی را به جان می خرند ولی از سر اخلاص و تواضع، عمل خود را هیچ می پندارند و به جهت هجوم سختی ها و تحمل مشقت ها، بر خداوند منت نمی گذارند. امام علی(علیه السلام) می فرمایند:

«قوم … لم یمنّوا علی الله بالصّبر و لم یستعظموا بذل أنفسهم فی الحق»؛(9) «یاران مهدی(علیه السلام) کسانی اند که به جهت بردباری شان بر خداوند منت نمی گذارند و از این که نقد جان خوش را در کف اخلاص نهاده اند، احساس بزرگی نمی کنند».

خـلاصـه کـلام ایـنـکـه تـدبـّر در روایـات یاد شده معلوم می کند که آنان افرادی معمولی نیستند. بلکه انسان هایی الهی و نیروهایی زبده، لایق و کاردان، اصحاب سرّ امام زمان(علیه السلام) هستند.

 

پی نوشت ها:

1)      علامه مجلسی، بحار الانوار، ج 57، ص 229؛‌صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص 611,

2)     همان، ج 52، ص 308,

3)      صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص 224؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 36، ص 386,

4)      همان، ج 36، ص 207,

5)      کامل سلیمان، یوم الخلاص، ج 1، ص 224,

6)      علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 52، ص 308,

7)      همان.

8)      کامل سلیمان، یوم الخلاص، ج 1، ص 414,

9)      ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه ج 9.

فراوری: مهناز وکیلی

«خروج دجّال» از علائم ظهور یا نشانه قیامت؟

«دجّال» از موضوعات بسیار فراگیر در ادیان و فرقه های مختلف اعتقادی است. در مسیحیت، دجال همواره به عنوان ضدّ مسیح معرفی شده است و در کتب روایی اهل سنت، روایاتی وجود دارد که به طور مفصل درباره ویژگی های دجال سخن گفته است.

ویژگی‌ های دجال در مواردی آن گونه به افسانه شبیه است که برخی از صاحب نظران درصدد برآمدند که دجال را موجودی سمبلیک و کنایی بدانند.

در جوامع روایی شیعه موضوع دجال به طور گذرا مطرح شده است. تا جایی که در کتاب هایی مانند «الکافی» کلینی، کتاب «الغیبة» نعمانی و «الارشاد» شیخ مفید که در آن ها روایات فراوانی درباره نشانه های ظهور نقل شده است، حتی یک روایت هم درباره دجال نیامده است و مجموع روایاتی که در «کمال الدین و تمام النعمة» شیخ صدوق و کتاب «الغیبة» شیخ طوسی در این باره نقل شده است به ده مورد هم نمی رسد. (ابراهیم شفیعی سروستانی، پرسش از موعود، ص 133)

 

دو احتمال که شاید متناقض نباشند

در کتب روایی اهل سنت خروج دجال به عنوان نشانه قیامت معرفی شده است. به نظر می رسد جوامع روایی شیعه نیز درباره علامت ظهور بودن دجال قاطعیت ندارند. با توجه به این که روایاتی برای هر دو احتمال در این کتب آمده است. پاسخ قطعی به این پرسش که دجال از نشانه های قیامت است و یا از علائم ظهور نیاز به بررسی بیشتری دارد. هر چند اگر هر دو فرض را نیز محتمل بدانیم، می توان به این جمع بندی رسید که دجال از نشانه های قیامت است ولی پیش از ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) به وقوع می پیوندد. چنان چه گاهی اصل ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) نیز از نشانه های قیامت دانسته شده است. به هر حال این نوشتار در پی آن است که این دو احتمال را به طور مجزا بررسی کند.

 

ریشه این اختلاف در کجاست

در بسیاری از منابع روایی اهل سنت و برخی جوامع حدیثی شیعه نشانه های ظهور امام مهدی(علیه السلام) با برخی علامت های نزدیک شدن و برپایی قیامت در آمیخته است. فقط موضوع دجال شامل این اختلاط نمی شود. بلکه مباحثی مانند نزول حضرت مسیح(علیه السلام)، طلوع خورشید از مغرب و دخان (دودی در آسمان) نیز از مواردی هستند که درباره این که از نشانه های ظهور هستند و یا برپایی قیامت اختلاف وجود دارد.

در مسیحیت، دجال همواره به عنوان ضدّ مسیح معرفی شده است و در کتب روایی اهل سنت، روایاتی وجود دارد که به طور مفصل درباره ویژگی های دجال سخن گفته است. ویژگی های دجال در مواردی آن گونه به افسانه شبیه است که برخی از صاحب نظران درصدد برآمدند که دجال را موجودی سمبلیک و کنایی بدانند

به نظر می رسد مهم ترین ریشه این اختلاف را باید در معانی مختلف عبارت "اشراط الساعة" جستجو کرد. این عبارت در آیه 18 سوره محمد آمده است و به معنی نشانه های قیامت است ولی از آن جا که روایاتی چند واژه "الساعة" را به ظهور حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه) تأویل کرده اند، برخی از علما "اشراط الساعة" را به معنای علائم ظهور گرفته اند و اصولا کتاب ها و ابوابی را با این عنوان به نشانه های ظهور اختصاص داده اند. (برای مطالعه بیشتر ر.ک:مطهری نیا و موحدی محب، مطالعات تفسیری، بررسی تطبیقی دیدگاه مفسران فریقین در موضوع "اشراط الساعة".

 

دجال، نشانه قیامت

روایاتی در الخصال شیخ صدوق خروج دجال را از نشانه های قیامت بر می شمرد:

«قیامت برپا نمى‏شود، تا ده نشانه پدید آید: دجّال‏، (بلند شدن) دود و طلوع خورشید از مغربش و جنبنده زمین (دابة الارض) و (خروج) یأجوج و مأجوج و فرو رفتن در زمین در سه جا ، یكى در مشرق و دیگرى در مغرب و دیگرى در جزیرة العرب و آتشى كه از قصر عدن (شهرى است در یمن) كه مردم را به سوى محشر سوق مى‏دهد.» (الخصال، ج2، ص 431)

همان طور که پیشتر آمد نیز شیخ مفید در الارشاد، در هنگام برشمردن فهرستی از علائم ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) سخنی از دجال به میان نمی آورد. (ر. ک: الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏2، ص: 368)

در میان علایم ظهور، یکسری علائم حتمی هستند و یکسری دیگر امکان بداء در موردشان وجود دارد. در میان علائم حتمی ظهور (خروج یمانی و سفیانی ، کشته شدن نفس زکیه، شکافته شدن زمین در منطقه بیداء ، برخاستن ندایی از آسمان) خروج دجال شمرده نشده است. از آن جا که خروج دجال طبق روایات مربوط به آن حتمی است. به نظر می رسد در میان نشانه های قیامت جای دارد.

دجال، علامت ظهور

روایتی در «کمال الدین و تمام النعمة» شیخ صدوق آمده است که ضمن آن فردی به نام صعصعه بن صوحان درباره زمان خروج دجال و کیستی او، از امیرالمومنین(علیه السلام) سوال می کند، پاسخ ایشان دربردارنده این موضوع است که دجال پیش از ظهور خروج می کند. (بحار، ج 52، ص 193/ کمال الدین 526 و 525/ کشف الغمه، ج 3، ص 281/ المسائل العشر، ج، ص 122)

نشانه هایی چند برای قیامت در قرآن و روایات آمده است. در میان نشانه های قیامت که در قرآن آمده است می توان به این موارد اشاره کرد: 1. بعثت پیامبر گرامی اسلام، 2. متلاشی شدن سدّ و خروج یاجوج و ماجوج، 3. پدیدار شدن دود در آسمان، 4. نزول مسیح، 5. بیرون آمدن جنبنده ای از زمین. در این میان سخنی از دجال نیست. هر چند اگر نزول مسیح را مقارن خروج دجال فرض کنیم می توان خروج دجال را از نشانه های قیامت دانست. (برای نشانه های قیامت ر.ک: یاسر جهانی پور، مبلغان، برخی از نشانه های قیامت در قرآن و روایات)

برخی از صاحب نظران قاعده ای کلی را در نظر گرفته اند که بر اساس آن همه حوادث مربوط به دوران فتنه و انحراف ناشی از امتحان الهی و خالص ساختن مردم و پیامدهای آن مقدم بر ظهور است. بر این اساس هر روایتی که درباره وجود کفر و خصال ناپسند باشد مربوط به پیش از ظهور است و بالعکس. بر این اساس دجال و پیروانش نیز بایستی از علائم ظهور باشند. (ر.ک: تاریخ الغیبه الکبری، ج2،ص276)

از طرفی نیز در صورتی که دجال را پدیده ای سمبلیک و کنایی بدانیم ممکن است تا هم اکنون به وقوع پیوسته باشد.

 

سخن آخر

به هر حال با توجه به این که مویداتی برای هر دو احتمال مذکور وجود دارد. به نظر می رسد که نتوان پاسخ قطعی به این سوال داد ولی همان طور که گفته شد امکان جمع بندی دو دیدگاه نیز وجود دارد و اگر از زمان بعثت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نشانه های قیامت آغاز شده باشد، ممکن است که خروج دجال از نشانه های قیامت بوده ولی پیش از ظهور به وقوع بپیوندد.

زهره رجب زاده 

آیا انقلاب اسلامی ایران با انقلاب اسلامی آخرالزمان ارتباط دارد؟

وقتی حرف از ارتباط چیزی با چیز دیگر می زنیم، در واقع پیش فرض ما وجود سنخیت و سازگاری بین آن دو چیز است که اگر هیچ گونه سنخیتی بین آن دو نباشد ارتباطی هم، بینشان نیست  بنابراین برای کشف ارتباط بین انقلاب اسلامی ایران با ظهور حضرت حجت (عج) باید به بررسی ویژگی های این دو بپردازیم.

 

انقلاب جهانی منجی آخرالزمان

الف) ویژگیهای ظهور موعود:

1. طبق روایات اسلامی ظهور حضرت مهدی (عج) از مسجد الحرام و در زمانه ای خواهد بود که ظلم و جور و فساد در سطح زمین گسترش یافته و بشر شاهد انواع بد اخلاقی ها و بد رفتاریها است، فساد اخلاقی به جایی می رسد که تظاهر به گناه و ارتکاب علنی آن بی دغدغه انجام می گیرد ولی دعوت به اخلاق و عفت و حیاء  جزء منکرات به حساب می آید و....[1]

2. در چنان شرایطی که گوشه ای از آن بیان شد جامعه ی بشری به بن بست می رسد و خود را در گرداب ظلم و کشتار و فساد و تباهی می بیند [2]، آنجاست که هر کس بنا بر دین و آیین خود منجی موعودش را طلب می کند. (مسیح، سوشیانت، کَلکی، میتریه، ... و مهدی (عج) )[3]

3. جهانی بودن دعوت حضرت، طوری که همه مردم جهان مخاطب ایشان هستند و انتساب ایشان به خداوند و دعوت به سوی او و نه دعوت به سوی خود و نه هیچ معبود و قدرت دیگری. [4]

ب : ویژگیهای حکومت موعود:

1. دعوت همه مردم جهان به خدای یگانه و اجرای جهانی شریعت حقه ی اسلام.

2. مبارزه با بدعت ها و مذاهب و مسالک ساختگی.

3. اجرای عدالت در همه ابعاد آن و برای همه اهل زمین (عدالت فرهنگی ، اقتصادی ، قضایی و..).

4. گسترش اخلاق و معرفت.

5. رشد و شکوفایی علمی در سطح جهان.

6. اصلاح رابطه ی انسان با طبیعت که به سلامت انسان و عمران محیط زیست می انجامد.[5]

7. قطعا چنین حرکت و حکومتی دشمنانی دارد لذا علی رغم اقبال عمومی به حضرت، شیاطین جنی و انسی آرام ننشسته و مشکلاتی ایجاد می کنند که در نهایت به جنگ نهایی حق و باطل می انجامد.[6]

چند نکته طلایی

1. اصل هدایت الهی، بر وجود و حضور حجت خدا در بین مردم است، نه برحضور، ولی عدم ظهور(غیبت) او![7]

2. یکی از مهم ترین دلایل غیبت حضرت، عدم پذیرش عمومی بود که این منجر به در خطر افتادن جان آن گرامی شد، لذا خداوند برای حفظ جان ایشان و نیز تادیب و آزمایش مردم، تا آماده شدن شرایط پذیرش عمومی و جهانی نسبت به آن حجت حق، غیبت ایشان را رقم زد.[8]

3. وظیفه ما در دوره غیبت " انتظار" است و طبق روایات و نیز حکم عقل سلیم، انتظار، سبب حرکت و تکاپو برای فراهم کردن اسباب و شرایط پذیرایی از مورد انتظار(منتَظَر) است.[9]

4. همانطور که گفته شد یکی از علل غیبت، عدم پذیرش عمومی و آماده نبودن زمینه ی حکومت ایشان بود یعنی اگر زمینه فراهم بود چه بسا غیبتی رخ نمی داد! بنابراین می توان گفت تحقق ظهور بستگی به ایجاد شرایط مناسب دارد.[10]

5. منتظر واقعی کسی است که هر چه بیشتر و بهتر برای ایجاد شرایط آمدن موعودش تلاش کند چراکه ایجاد این زمینه ها یعنی برطرف کردن موانع ظهور و عدم موانع یعنی تحقق ظهور!

انقلاب اسلامی ایران

ویژگیهای نضهت اسلامی مردم ایران:

1. آغاز حرکت از مساجد بود و رهبری حرکت را مرجعی بر عهده داشت که نایب عام امام زمان (عج) در دوره غیبت و مدیری مدبر بود که فقط به خدا دعوت می کرد و نه به خود و حزب و ...

2. مردم ایران به بن بست نظام شاهنشاهی و روش ظالمانه و مفسدانه ی آن رسیده بودند لذا اقبال عمومی موجب پیشرفت نهضت شد.

3. تبعید ها و مصاحبه های امام خمینی(ره) و اینکه ایران شاهنشاهی مورد حمایت ابرقدرتها بود، بُعد جهانی به انقلاب ایران داد و توجه جهانیان را به ایدئولوژی این حرکت – اسلام شیعی – معطوف کرد.

4. دشمنانی که منافعشان را در خطر دیدند از همان ابتدا به مقابله با انقلاب و پیام آن -که سعی در استقرار حکومت برآمده از اسلام بود- برخاستند.

5. با وجود همه مشکلات و نواقص توانسته ایم گام های خوبی در جهت اشاعه معارف اسلامی در داخل و خارج از کشور برداریم و به پیشرفت هایی در سایر زمینه های علوم ( پزشکی،انرژی هسته ای، نانو، هوا فضا و...) رسیده ایم.[11]

6. هر چند اصل حرکت انقلاب برای پیاده شدن اسلام بوده و هست ولی پرواضح است که این مهم – اجرای کامل معارف اسلام - جز به دستان با کفایت امام زمان(عج) محقق نمی شود چرا که این جایگاه، خاص معصوم است اما همانطور که گفته شد وظیفه منتِظر، ایجاد زمینه است و خاصیت انقلاب اسلامی ایران همین ایجاد زمینه ی داخلی و خارجی برای ظهور آن موعود امم بوده و هست و خرسندیم که الگوی انقلاب به سایر کشورها نیز سرایت کرده و آنان را نیز به انقلاب علیه ظلم و استبداد واداشته است.[12]

زمینه سازان ظهور

همانطور که ملاحظه می فرمایید بین ظهور و حکومت حضرت و انقلاب اسلامی ایران مشترکات قابل تاملی وجود دارد ، که انسان را به وجود رابطه ای بین این دو رهنمون می شود، بنابراین آیا نمی توان گفت که این انقلاب زمینه ساز ظهور حضرت مهدی(عج) می باشد و نه انقلاب اسلامی ایران بلکه هر انقلاب و جنبشی به میزان هماهنگیش با ویژگی های ظهور و حکومت حضرت حجت(عج)، زمینه ساز ظهور است؟ (بحرین، یمن، حزب الله لبنان و...)

در پایان عرضه می دارد روایات بسیاری به زمینه سازی ایرانیان و نیز خیزش سایر ملت ها علیه ظلم و استبداد در آستانه ظهور اشاره دارد که علاقمندان را به مطالعه کتب ذیل و نیز سخنان بزرگانی چون امام خمینی(ره)، امام خامنه ای و آیات عظام حسن زاده آملی و نوری همدانی(حفظهم الله) و... دعوت می کنیم:

1. زمینه سازان ظهور انقلاب جهانی حضرت مهدی(عج)، سید اسدالله هاشمی شهیدی، ناشر: پرهیزگار قم.

2. آینده و آینده سازان، محمد دشتی، ناشر: موسسه تحقیقاتی امیرالمومنین علیه السلام.

3. عصر ظهور، علی کورانی، چاپ و نشر بین الملل دفتر تبلیغات اسلامی.

   

پی نوشت:

1. ر.ک :بالادستیان،محمدامین، نگین آفرینش(1)،بنیادفرهنگی حضرت مهدی موعود(عج)، صص:180-182

2. سوره روم آیه 41

3. ر.ک:شاکری زواردهی، روح الله، منجی در ادیان، بنیادفرهنگی حضرت مهدی موعود(عج)

4. نگین آفرینش(1)،صص:182-183

5. همان،صص:189-217

6. امینی،ابراهیم، دادگستر جهان، نشرشفق، ص:302

7. سوره فرقان آیه 20 و نیز ر.ک :نگین آفرینش(1) ص:96

8. نگین آفرینش(1)،صص:98-100

9. همان،صص:136-137

10. همان،صص:155-164

11. ر.مقاله :"رتبه علمی ایران در 5 دانش روز دنیا "در سایت "الف" و نیز مقاله :"رتبه اول منطقه و 16 جهان در تولید علم از آن ایران/ روسیه و سوئیس بعد از ایران" در سایت دانشگاه تربیت مدرس.

12. ر.مقاله" اندیشه‌های مهدوی امام خمینی(ره) در بنیان‌گذاری انقلاب اسلامی" در سایت "جنبش مصاف"

عباس شیشه گرها